Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

Haber Detayı
07 Haziran 2020 - Pazar 22:13
 
VAN’IN MUSİKİ ÇINARI KANUN USTASI ŞAHİN TÜRKMENOĞLU ANLATTI
Van'ın eşraflarından Şahin Türkmenoğlu'nun örnek esnaflık yönü kadar musiki hayatı da ilgi çekicidir. Musikiye olan tutkusunun peşinde giden, notalarda gezinen kanun ustası Şahin Türkmenoğlu kentin yaşayan hafızalarından biridir. Sohbeti gibi kanunun tellerine dokunuşunda da zarafet olan Şahin Türkmenoğlu'nu dinlerken müzik ustasıyla yan yana olduğunuzun farkedersiniz. Van'ın musiki çınarı, konservatuvarlarda ders verecek musiki bilgi birikimine sahip olan Şahin Türkmenoğlu ile geçmişe yolculuk yaptık.
Röportaj Haberi
VAN’IN MUSİKİ ÇINARI KANUN USTASI ŞAHİN TÜRKMENOĞLU ANLATTI

RÖPORTAJ/İKRAM KALİ

Şahin Türkmenoğlu kimdir? Bize kendinizi tanıtır mısınız?

Deden, babadan  Vanlıyım. 1946 Van doğumluyum. 5 torun, 3 çocuk sahibiyim.

Ticaret hayatınıza ilk olarak nerede ve ne zaman başladınız?

İlkokul 3. sınıfındayken okul önlüğümü babam Bilal Türkmeoğlu’nun dükkânda çıkarırdım. Mülkiyeti Naci Ergin’e ait kiralık dükkanımız Cumhuriyet Caddesi üzeri şimdi ki Oku Kırtasiye yerinde bulunuyordu. İş yerimizde gıda maddeleri, giyim, ev ve iş aletleri ile ilgili her şey bulunmaktaydı. 1954 yılında babam bugünkü İş Bankası ile Postane (Telekom binası)  arasında olan yerleri satın aldı. Orda üç tane büyük mağaza açtık. O mağazaların birinde Van’ın ilk özel Türk Hava Yolları acenteliğinin yanı sıra Pirelli kamyon lastiği, Mielle bisikletleri, Willys kamyonet gibi birçok markanın acenteliğini aldık. Babamın yanında askere gidinceye kadar çalıştım. 1960 yılında askere gittim. 62 yılında döndüm. Askerlik dönüşü Nuh Palas Otelin (Simit Sarayı) altında Türkmenoğlu Tuhafiye ismiyle kendi iş yerimi açtım. 50 yıl ticaretle uğraştıktan sonra 2000 yılında ticareti bıraktım.

Van Ticaret ve Sanayi Odası'nın 1 numaralı üyesi merhum Bilal Türkmenoğlu

Müziğe ilginiz nasıl ve ne zaman başladı?

Babamın iş yerinde taş plak ve gramofon da satıyorduk. Plak satarken çaldığımız sanatçının plağını dinliyordum. Dükkânımızın önünde bıraktığımız hoparlör vardı.   Plakçalarken dışarıya müzik vererek halkla paylaşıyor, bir nevi radyo görevi yapıyorduk.  Müziğe ilgim, sevgim böyle başladı. 1957 yılı, günlerden 1 Mayıs’tı.  Şuanda Merkez Bankası’nın bulunduğu yerde Şehir Parkıydı. Parkı Kahveci Salman usta çalıştırıyordu. 1 Mayıs Bahar Bayramı nedeniyle askeri bando parkta halka açık bir konser veriyordu. Konseri izlerken bandodaki bir asker klarnet taksimi geçti. Klarneti zevk ve hayranlıkla dinlerken sesinden çok etkilendim. O ara İstanbul’a dükkânımız için eşya almaya giden babama telefon açarak İstanbul’dan bana bir klarnet almasını istedim. Babam da peki dedi. 

 

Klarnet istediniz ancak  nasıl öğreneceğinizi hiç düşündünüz mü?

 

Van'da klarnete grnata denilir. Babam İtanbul'dan  döndüğünde  baktım  elinde küçük bir  kutu. Eyvah  yanlış getirmiş dedim.  Kutuyu açtığında  klarnetin birkaç parçaya ayrıldığını  gördüm. Ancak bu parçaları nasıl  monte  edeceğim diye  düşündüm.  Daha soınra  Van'da  klranet  çalan  PTT'de  memur olan merhum Ekrem İlvan  ağabeyimizin yanına  giderek   klarnet  aldığımı  ancak monte  etmeyi, çalmayı bilmediğimi  anlattım. Tebrik etti beni.  Klarneti  monte  ederek bana klarneti  müsait  zamanlarda  öğretmeye başladı.Bu anlamda benim ilk klarnet hocamdır.  Van'ın spor, müzik  alanında  İlvan ailesinin  büyük emeği vardır. Ekrem İlvan Klarnet, Atilla  İlvan Keman, Uygur İlvan Ud  çalıyordu. Bu aile Van'ın sosyal ailelerinden biriydi.

Klarnet çalmayı sonunda öğrenebildiniz mi?

Van’da ilk klarneti çalan bugünkü belediyenin yerinde Ramazanda iftar topu atan Vanlı  Veysi Çavuştu. Ondan klarnet dersi almaya başladım. Bana nasıl tutulacağını nasıl üfleneceğini pratikte notasız öğretmeye başladı.Klarnet çalmakta  zorlanınca klarnet öğrenmekten vazgeçtim.

 

Grnata sonrası kanun çalmaya nerde ve  nasıl ilgi duydunuz?

1957 yılı 2 Nisan Van Kurtuluşu münasebetiyle belediyeye beni ve müzikle uğraşan Van'daki  herkesi çağırdı. Bizden Van Kurtuluş Gecesi düzenlememizi istediler. Çalışmalar sırasında Endüstri Meslek Lisesinde Kanun çalan Cahit Hocayı orada gördüm. Orada  kanun çalmaya ilgi duydum. Babam İstanbul’a gittiğinde bir kanun getirmesini istedim. Kanun geldi ama Cahit hocanın tayini Manisa’ya çıktı. Kanun çalmakta özel yetenek isteyen bir çalgı aleti. Ama kanunu çalmayı arzu ettiğim için sabırla  çalışarak kendi çabalarımla çalmaya başladım. 6 ayda kendi imkânlarımla pratikten kanunu öğrendim. Bu arada Van'ın ilk gazetesi Vansesi ve İki Nisan gazetelerine müzikle ilgili yazılar yazmaya başladım.

O yıllarda müzik tutkunuzu nasıl  tatmin ediyordunuz?

Taş plak, radyodan Münir Nurettin Selçuk, Müzeyyen Senar, Perihan Altındağ, Diyarbakırlı Celal Güzelses, Hamiyet Yüceses, Tülin Korman, Bekir Sıtkı Sezgin, Dr. Alattin Yavaşca gibi birçok sanatçının plaklarını dinleyerek müzik bilgim genişlettim. Bunun yanı sıra müzikle ilgili kitap, mecmua, gazete okuyarak müzik bilgimi zenginleştirdim.

1940'lı yıllarda Van’da müziğe yeterli ilgi var mıydı?

O zamanlar Van'da halkın müziğe meyli çok fazlaydı. Çünkü halkın tek eğlencesi gramofon, plaklar ve radyoydu. Bu arada evlerde toplanarak Van Oturma Geceleri düzenlerdik. Bu gecelerde meşk yapar, edebi sohbetlerde bulunurduk. Yeni öğrendiğimiz eserleri arkadaş dostlarla bu gecelerde birlikte icra eder hoş vakit geçirirdik. Van’da o zamanlar müzik aletleri satan yerler yoktu. Sadece 1960-70’li yıllarda bağlama, cümbüş ve diğer aletleri satan Ali Rıza Atacan vardı.

Van'da musiki ve sanatla uğraşan dernek  ne zaman kuruldu?

1956 yılında Folklor ve Turizm derneğini kurduk. Dernek kuruluşunda eski Van Milletvekili Aydın Arvas, Atatürk Lisesi Müdürü Bahattin Özen, Halk Kütüphanesi Müdürü Hakkı Yakupoğlu, Eğitim Araçları Merkezi Müdürü Fevzi Levendoğlu, Burhan Özen, Nazif Işık, Emlak Kredi Bankası Müdürü Bilgin Anlaynoğlu, Avukat Alper Önder, Şadican Türkmenoğlu, Şerafattin Türkmenoğlu, Şengençlerspr kalecisi Uygur İlvan yer aldı. Eski Halkevi olan daha sonra Kışlık Şehir sineması olarak çalıştırılan sinemanın üst katında faaliyetlerimizi yürütmek üzere Şefik Saydan tarafından bir yer verildi. Burada musiki çalışmalarımıza başladık. Dernek çatısı altında musiki repertuarımı geliştirirken aynı zamanda ilimizin sosyal hayatına katıkıda bulundum.

Dernekte hangi sanatsal faaliyetler yapılıyordu?

Türk Sanat Müziği, Halk Müziği, Van yöresine ait halk oyunları ekipleri kuruldu. Burada kültür faaliyetleri başlattık. Atatürk Lisesi Konferans salonunda konserler, geceler veriyorduk. Vanlılarda bu konserlerimize çok büyük ilgi gösteriyorlardı.

Kanun ile ilk çaldığınız eseri hatırlıyor musunuz?

Gelin Ayşem suya gider ve Urfa’nın etrafı dumanlı dağlar türkülerini çaldım. Daha sonra askere gittim. Bando birliği bizim birliğimiz ile karşı karşıydı. Bando birliğine giderek nota bilgimi geliştirdim. Kanunu  nota ile çalmaya başladım.

Askerlik dönüşü müziğe olan ilginiz  kaldığı yerden devam etti mi? 

Askerden döndükten sonra müzik faaliyetlerine Halk Eğitim Merkezinde yukarıda saydığımız arkadaşlarla birlikte devam ettim.  Bu arada ticaret maksadıyla Van’dan İstanbul’a giderken 10-15 esnaf grup halinde gider işimizi bitirir daha sonra her akşam grup halinde bir gazinoya gider sanatçıları dinlerdik. İstanbul’da Elmadağ’da Surp Agos Hastanesi yanında bulunan Şans Sinemasında Münür Nurettin Selçuk’un konserlerine giderdim. Aynı şekilde İstanbul Yeni Kapı Gar Gazinosunda nezih müzik icrası dinlerdim.. Orada fasıl heyetleri önce sahne alırdı. Ayrıca Tepe Başı Cumhuriyet gazinosu ve Taksim’deki maksim gazinosunda dönemin meşhur sanatçılarının konserlerini dinleme imkanı buldum. Konserlerde ses sanatçıları ve sazendeleri izlerken müzik anlamında feyiz alır mutlu olurdum.

 

İstanbul da ünlü sanatçıların konserlerine Vanlı  esnaf arkadaşlarınızdan kimlerle giderdiniz?

Van Gazeteler Baş Bayii Alattin Şen, Beyaz eşya mağazası sahibi Niyazi Türkmenoğlu, Manifatura mağazası sahibi Fevzi Şengül, İnşaat malzemeleri satan Kazım Ezberci, Bisiklet satan Orhan Kaptanoğlu, Özvan Ticaret sahibi Vahdettin Dalgın, Cemal Öğrenci, Manifaturacı Celal Soydan, Kunduracı Selçuk Soydan, Singer dikiş makineleri bayii Yaşar Doğu, Tuhafiyeci Ahmet Çelik, Şaban Döğenli, Manifaturacı Fevzi Güldağlı arkadaşlarımız bulunurdu.

Van Türk Musiki Derneği ne zaman kuruldu?

Dernekten önce Van’da Türk Sanat Müziği’ne gönül veren Uygur İlvan, Muzaffer Korkut, Ünsal İlhan, Haşmet Sırrı Akşaner, İlker Perihan, Çetin Yörük, Avukat Alper Önder, Fevzi Levendoğlu ile bir araya gelir topluluk olarak meşk yapardık.  1993 yılında Zerrin Akköprü-Eskitaşçıoğlu, Mehmet Gedik, Hasan Tekin, Korkmaz Karabulut, Fikret Paköz, Kubilay Cabir, Aydın Adıyan öncülüğünde Van Türk Musiki Derneği kuruldu.

Bugün  Van'ın musiki çınarısınız. Kanun ustası olarak notayla kaç eser çalabiliyorsunuz?

3-4 binin üzerinde sanat müziği eseri çalabiliyorum.   Şimdi Van Türk Musiki Derneği’nde Şefimiz Ekrem Altıntaş yönetiminde müziğe gönül veren her yaştan her meslekten arkadaşlarımızla çalışmalarımızı sürdürüyoruz. İlimizde müziği seven ve bilen, çok yetenekli gençler var. Bu gençlerimizden gurur duyuyorum. Gençleri derneğimize  davet  ediyorum.

Şahin Türkmenoğlu'nun en sevdiği makam ve eser hangisidir?

En sevdiğim makam; Hicaz makamı. En sevdiğim şarkı; Bestesi Zeki Arif Ataergin’e ait olan, güftesi bilinmeyen "Hicranla geçen günleri hasretle anarken" isimli şarkıyı çok severim.

Evinizde müzik arşiviniz var mı?

Müzik üzerine çok zengin bir arşivim var. Çeşitli eserlerin yer aldığı Taş plak, plak, kaset, CD, ve makaralı tayip arşivim var. Evimde ayrıca gramofon, pikap, kasetçalar, cümbüş, ney ve kanun bulunmaktadır.

Van Kız Sanat  Okulu mezuniyet töreni. Kanun Şahin Türkmenoğlu

Kanununuzun ekonomik değeri ne kadardır?

Müzik aletinin manevi değeri var. Ama ben Çorum’da bir süre kaldım. Müzik çalışmalarımı orada da sürdürdüm.  Çorum Belediyesi Türk Sanat Müziği  Korosu yöneticisi arkadaşlarım hatıra olsun diyerek 40 yıllık kanunumu alıp bana jest yaparak 7 milyar değerinde abanoz, işlemeli özel bir kanun armağan ettiler.

Size ait besteniz var mı?

Beste yapmadım. Haddim değil.  Bestekârlardan Saadettin Kaynak, Bekir Sıtkı Sezgin,  Dr. Alettin Yavaşça’nın yeri asla doldurulamaz.

Unutamadığınız bir anınızı bizlerle paylaşırmısınız?

1965’li yıllardı. İstanbul’a mal atmaya gitmiştik. Akşam Elmadağ Şan Sineması’nda Münir Nurettin Selçuk’un konseri vardı. Konsere gittim. Konserin birinci bölümü bittikten sonra arada sanatçıların bulunduğu kulise izin alarak girdim. Van’dan geldiğimi kendisini zevkle, heyecanla izlediğimi ve kendisiyle fotoğraf çektirmek istediğimi söyledim.  Müziğin büyük ustası Münir Nurettin Selçuk, orada bulunan saz arkadaşlarından Udi Yorgo Bacanos, Kanuni Hilmi Rit’i yanına çağırarak birlikte bir fotoğraf çektik. Bu fotoğraf ve Münir Nurettin Selçuk’ka tanışmam benim müzik hayatımın en önemli anıydı. Çünkü Münir Nurettin Selçuk müzikte başarısı ve ünü Türkiye’nin sınırlarını aşmış bir sanatçıdır. Kendisini rahmetle saygıyla anıyorum.

 Bu güzel  röportaj için teşekkür ediyorum. 

 Ben sizlere teşekkür ederim. 

 NOT: Röportaj 2017 yılında yapılmış ve  yayınlanmıştır.

Kaynak: (VANSESİ) - VANSESİ GAZETESİ Editör: Burhan Ergin
Etiketler: VAN’IN, MUSİKİ, ÇINARI, KANUN, USTASI, ŞAHİN, TÜRKMENOĞLU, ANLATTI,
Haber Videosu
Yorumlar
Haber Yazılımı