Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

Yazı Detayı
13 Nisan 2020 - Pazartesi 15:35
 
Doğu Anadolu ve Urartular
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; Prof. Dr. Afif Erzen İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerindendir. 1967 yılında İstanbul Üniversitesi bünyesinde  "Van Bölgesi Arkeolojik Araştırmaları Merkezi"ni oluşturur. Böylece Türk bilim adamlarının Doğu Anadolu ve Van bölgesinde daha sistemli ve etkin çalışmalar yapmasını amaçlar. Arkeolojik bilgi ve bulguların bu merkezin denetiminde derlenip, toparlanıp değerlendirilmesini sağlar. Bu tarihten sonra Van ve çevresinde mağara duvarlarına çizilen resimler, bulunan çivi yazılı tabletler ve diğer arkeolojik değer ihtiva eden objeler bu merkezin bilgisi dâhilinde toplanır ve incelenir. Van'ın hem Urartu dönemine ait hem de Urartular öncesi ve sonrası tarihi ile ilgili birçok bilgiye bu arkeolojik araştırma merkezi vasıtası ile ulaşılır.

Arkeolojik Araştırmalar Merkezi tarafından, Kuzeyde Kafkasya'dan güneyde kuzey Suriye'ye, batıda Malatya'dan doğuda Urmiye Gölü'ne kadar olan alanı kapsayan coğrafi bölgede kazılar ve incelemeler yapılır. Bu çalışmaların sonucunda bilim adamlarımızda, bahse konu coğrafyada (her ne kadar farklı isimlerle birçok yönetim ve bunlara bağlı halklar gelip geçmiş olsa da) miladın binlerce yıl öncesinden bu yana kültür birliğinin olduğu kanaati oluşur. Aynı coğrafyada Urartu iskân kalıntılarının da olduğu tespit edilir.

Kitapta Urartu öncesi Hurrilerin, Mitannilerin, Nairilerin ilimizde ve bölgemizdeki varlıklarından ve bıraktıkları izlerden, köken ve dillerinden bahsedilir. Yine Urartu öncesi Hititlerin, ilimiz ve bölgemizden geçerek orta Anadolu'ya yerleştikleri, bölgemizde bıraktıkları izlerden tespit edilir.

Urartu medeniyeti İskit saldırıları ile yok edilir. Bölgeye daha sonraki dönemlerde Medlerin hâkim olduğu bilinir. M.Ö. 600'lü yıllarda bölgemizde bu hareketlilikler yaşanırken Ermenilerin batıdan küçük guruplar halinde gelerek Kızıl ırmağın ve Fırat ırmağının doğusuna yerleşmeye başladıkları tespit edilir. Ermenilerin Urartular ile herhangi bir etnik bağının olmadığı, Urartularla Ermenilerin farklı bir dil guruplarına mensup oldukları anlatılır.

Bugün kendilerini Ermeni diye adlandırdığımız halkın kendilerini Haikh (Hai-Hay) diye isimlendirdikleri biliniyor. Bazı araştırmacılar Ermenilerin bir zamanlar kuzey Ege'de, Yunanistan'da Teselya'nın kuzeyinde yaşayan Frig-Trak kabilelerine mensup göçebe bir halk olduklarını, o yıllarda yaşadıkları bölgede İllyrya'lıların baskıları sonucunda Anadolu'nun doğusuna göç etmek zorunda kaldıklarını belirtirler. Bilim dünyasındaki genel kabul de Ermenilerin Batıdan Anadolu'nun doğusuna milat öncesi 600'lü yıllarda gelip yerleştikleri yönündedir.

Kitapta Urartuların kendilerini Bianili olarak adlandırdıkları, Urartu ismini Asurluların Bianililer için kullandıkları ifade edilir. İbrani kaynaklarında Ararat olarak geçen ismin Qumran metinlerinde Urarat olarak ifade edildiği anlatılır. Zaten ilimiz ve bölgemiz hakkında yazılmış olan eserler dikkatlice incelendiğinde Ararat, Urarat, Urartu, Armenya, Ermeniye, Ermenşahlar vb. kelimelerin aynı kökten geldikleri ve coğrafi bir anlam ifade ettiği tespit edilir. Urartu veya Armenya gibi benzer kelimelerin Asur, Akkad ve fars belgelerinde  "yüksek ülke" anlamına geldiği anlaşılır. Yani Haikh halkı(Ermeniler) bu bölgeye yerleşmeden bin yıl önce bile Asur ve Akkad çivi yazılı metinlerinde doğu Anadolu bölgesinin Armenya veya benzer kelimelerle adlandırıldığı bilinmektedir. Bu coğrafi ismi sonraki yıllarda bölgeye yerleşen Haikh halkı kendilerine isim olarak kullanmaya başlamışlar.

 "Doğu Anadolu ve Urartular" isimli kitap Prof. Dr. Afif Erzen tarafından yazılmış. Türk Tarih Kurumu Yayınlarından piyasaya çıkmış. Kitabın birinci baskısı 1984, ikinci baskısı 1986 yılında yapılmış. Kitap 116 sayfadan ve iki bölümden oluşmaktadır. Yarısı Türkçe diğer yarısı İngilizce tercümesidir. Kitap Urartu eser ve yazılarına ait resimlerle son bulmaktadır. İlimizin ve bölgemizin milat öncesi tarihleri hakkında arkeolojik bulgular ışığında bilgi edinmek isteyen herkesin okuması gereken bir kitap olduğunu tavsiye ediyorum.

Kalın sağlıcakla…

 
Etiketler: Doğu, Anadolu, ve, Urartular,
Yorumlar
Diğer Yazılar
ALİ İHSAN SABİS HARP HATIRALARIM BİRİNCİ DÜNYA HARBİ
KİLİM
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
Van Kent Araştırmaları
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
Van yatırları ve menkıbeleri
Van Mutfak Kültürü
Van Efsaneleri
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
Van Demek Vatan Demek
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Van Tarihi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Çeşitli Yönleriyle Van
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı