Yazı Detayı
10 Ağustos 2018 - Cuma 14:42
 
Kayıp ve yas süreci
Psikolog Zeynep Ekin
 
 

İnsanoğlunun yaşamında kayıp daha çok ölümü ifade etse de ayrılık, hastalık, boşanma gibi durumlar da kayıp olarak kabul edilir. Ölüm ise geri döndürülemez olduğundan kişinin yaşadığı en acı kayıp şeklidir. Yas ise herhangi bir kayba karşılık kişinin verdiği duygusal tepkidir. Aynı zamanda doğal, çok boyutlu ve yaşanması gereken bir süreçtir. Yas süreci kişiye özgüdür. Bu süreçte gösterilen tepkiler ve sürecin uzunluğu-yoğunluğu kişiden kişiye değişkenlik göstermektedir. Yas süreci çeşitli aşamalardan oluşur ve kişinin kaybı kabullenip hayatını yeniden düzenlemesiyle son bulur. Bu aşamalar;

1) Şok ve İnkâr: Kaybın hemen ardından yaşanan hissizlik dönemidir. Bu aşamada olay veya durum yok sayılır. '' Bu yaşadığım gerçek değil!'' ile ifade edilebilir.

2) Öfke/Kızgınlık: Bu aşamada kişi; öfke, kırgınlık gibi duyguları yoğun biçimde yaşar ve "Neden ben?" gibi sorularla kişi kendine, dünyaya, diğer insanlara karşı öfke duyabilir.

3) Pazarlık: Kişinin Allah/Tanrı ile pazarlık etme girişimleri vardır. "Keşke böyle olmasaydı." , "Bunlar olsaydı böyle olurdu." gibi değerlendirmelerde bulunur.

4) Depresyon: Kişinin yaşadığı durumu değiştiremeyeceğini anlamasıyla derin bir üzüntü içine girmesidir. Bu dönemde iştah ve uyku bozukluğu, ruh halinde düzensizlikler vb. görülür.

5) Kabullenme: Kişinin yaşadığı kaybı, farkındalığa bağlı içgörü kazanarak kabullenmesidir.

Bu sürecin sağlıklı atlatılabilmesi için kişinin sosyal destek görmesi, kaybı tek başına yaşamaması gerekir. Aynı zamanda kişinin konuşup, duygularını ifade edebilmesi, fiziksel ihtiyaçlarını göz ardı etmemesi, kaybedilen kişiyi anması ve ona ait eşya/anılardan kaçınmaması gerekmektedir. Yas sürecinin başarılı bir şekilde atlatılmasıyla kişinin iç dünyası zenginleşir. Hayatı olduğu gibi kabullenmesi, anlamlandırması ve yaşamını düzene koyması sağlanır.

Yas süreci yaşanmaz veya sürekli olarak ertelenirse;

Bu durumların aksine, sağlıklı atlatılamayan yas süreci patolojiye dönüşür. Patolojik yasta kişi, hiç kayıp yaşamamış gibi davranabilir, sürekli olarak üzüntü ve umutsuzluk duyguları içinde bulunabilir, yaşam kalitesini kaybedebilir ve intihar düşünceleri içinde bulunabilir. Bu durumda kişinin psikoterapi yardımı alması gerekmektedir.

 
Etiketler: Kayıp, ve, yas, süreci,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Haber Yazılımı