301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Yazı Detayı
01 Ekim 2019 - Salı 15:54
 
Kral Menua'nın kemikleri sızlasın!
Dr. Erdal ORMAN
 
 

İlk çağların Mimar, Mühendis Kralı Menua, Kraliçesi Tariria'ya Ferhat gibi dağları delecek kadar âşıktı. Büyük Urartu Kralı Menua, eşine yaptırdığı asma bahçesine, 50 km öteden su getirmek üzere bundan yaklaşık 2800 yıl önce, dönemin en görkemli mimari projesine imza atarak Şamran kanalını inşa ettirmişti. Tam bir mühendislik ve mimarlık harikası olarak gösterilen bu kanal, zamanının ötesinde bir dehayla inşa edilmiştir. Öyle ki Menua (Şamran) kanalının, Gürpınar ilçesi Başet dağlarının batı eteklerinden başlayan çıkış noktasının yüksekliği 1760 metre iken, kanalın sonlandığı yerin yüksekliği ise 1700 metre. Dahası kanalın en az 20 km'yi aşkın kısmı ise geçit vermez kayalardan oluşuyor. Böyle yerlerde kayalar oyularak veya kemerlerle tüm zemin aynı seviyeye getirilip, adeta santim santim hesaplanmış...

 

Kral İşpiuni'nin oğlu Kral Menua bu kanalı inşa ederken çekilen büyük zahmetler ve verilen büyük çabalardan olsa gerek, kanalın birçok yerine çivi yazısıyla kazıttığı kitabelerde büyük beddualar etmiş…  Kral Menua derki, ''kim bu yazıyı silerse, kim onu tahrip ederse, kim bunu görürse, kim başkasına; Bu kanalı ben açtım derse. O, Tanrı Haldi, Tanrı Teişiba, Tanrı Şivini ve bütün tanrılar tarafından mahvedilsin, güneş ışığından yoksun edilsin…''

 

Urartu Kralı Menua, günümüzde yaşıyor olsaydı sanırım çok ünlü bir Botanikçi de olurdu. Zira Taş oymacılığının, gümüşçülüğün yanı sıra şarapçılığı da meşhur olan Urartuların bu ünü, Kral Menua'nın meraklı olduğu üzüm bitkisinden geliyor. Bugünkü endemik Erciş üzümünün sahibi kim sanıyorsunuz. Kral Menua'nın 2800 yıl önce ıslah ettiği ve Ermeniler tarafından Erciş'ten Fransa'ya götürülen bu endemik Erciş üzümü, dünyanın en ünlü şaraplarının yapıldığı Lyon'da bulunan üzüm bağlarının kökenini oluşturduğu bilimsel araştırmalarla ortaya konmuştur. Kral Menua, Erciş'te Zernaki tepesinden Haydarbey mahallesine kadar inşa ettirdiği Erciş üzümü bahçelerinde bulunan taşlar üzerine çivi yazısıyla yazdırdığı kitabede, üzüm bağlarını talan edenlere de beddua etmişti. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinde bulunan belgelerde ''Menua,İşpiunioğlu Tanrı Haldi için bu asma üzüm bağlarını diktirdi. Her kim ki, bu asmalara zarar verse Tanrı Haldi, Tanrı Teişiba, Tanrı Şivini ve bütün tanrılar onu güneş altında kavursun'' şeklinde ibareler bulunuyor.

 

Kral Menua'nın Edremit Kadembas mevkiinde, eşi Kraliçe Tariria'ya yaptırdığı teraslar halindeki bağlar, tıpkı Asur Kraliçesi Semiramis'in ünlü Babil asma bahçelerine benzetiliyordu. Semiramis, halk dilinde söylene söylene bugün Şamran adını almıştır. Bu yüzden asıl adı Menua kanalı olan bu kanal günümüzde Şamran kanalı olarak anılmakta. Kral Menua'nın döneminde barajlar, göletler ve suyollarıyla böylesine yüksek uygarlık seviyesine gelmiş bir krallığın inşa ettiği bu yapılardan, bugün bile DSİ sulamada istifade ediyor, elektrik kurumu üzerine HES'ler kurarak elektrik üretiyor.  2000 hektarlık bir alanı sulayan bir sistemden bahsediyoruz… Gürpınar Yukarı Kaymaz (Mijingir ) köyünden çıkarak, Engil çayının üzerinden Van ovasına ulaştırılan su, Aşağı kaymaz, Çiçekli ve Edremit'in doğal eğimini temel alarak üzüm bağlarına ulaştırılmış. Urartu Kralı Menua tarafından o dönemde inşa ettirilen bu kanal varken dünyanın geri kalanında, suyu nakletmek için bu uzunlukta böyle bir suyolu yoktu. Üstelik birinci derecede bir deprem kuşağı üzerinde inşa edilmesine rağmen günümüze ulaşacak kadar doğal afetlere dayanıklı…

 

Gelgelelim beni asıl heyecanlandıran, geçen hafta gazetemizde de duyurduğumuz proje. Edremit Belediye Başkanı İsmail Say, tarihi kanalın geçtiği yol güzergâhının turizme kazandırılması için Urartu Gelişim Koridoru projesi hazırladıklarını söyleyince beni bir sevinç aldı. Edremit'i sahilden değil de şimdiki TOKİ ile eski Edremit arasında yürüme imkânı bulursanız, göle nazır gezerken birdenbire Şamran kanalı size sürpriz yapar. O kadar keyif verir ve şaşırtır ki bu karşılaşma, bir anda tarihte yürüyüşe götürür zaten. Başkan Say'ın, Edremit ilçesinden geçen 18 kilometrelik Şamran hattı için planladığı yürüyüş yolları, park, kamp ve dinlenme yerleri gibi parkurlar, aynı zamanda bisikletle de gidebilecek yollar oluşturma düşüncesi, bence vakit geçirmeden programa alınmalı. Urartu gibi dev bir krallığın esamesi okunmadığı şehirde o 3 bin yıllık tarihi yaşatacak ve turizme katkı sağlayacak bu projeyi sonuna kadar destekliyorum ve takipçisi olacağım. Ayrıca projede kanalın inşasını gösteren görseller, belki maketlerle yapılacak canlandırmalar ve bir de Kadembas Mevkiinde kurulacak temsili bir asma bahçesiyle zenginleştirilirse Van harika bir turistik destinasyon daha kazanmış olur. Bu proje hayata geçerse birçok yerde tahrip edilen, çöp hendeği haline getirilen Şamran kurtulmuş olur. Eminim bugünleri görseydi Kral Menua, bu projeyi yapıp eserlerini ihya eden kişilere bu defa beddua değil dua kitabeleri hazırlatırdı...

 
Etiketler: Kral, Menua'nın, kemikleri, sızlasın!,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Van Masterler Derneğinden ezberleri bozan girişim
Dirlik, Birlik, Beraberlik İşte Van! İşte Vanspor!
Tematik Turizmde Van'a Eskişehir Örneği
Van'da korkaklık dönemi bitmiştir
Büyük Kaptan, Efsane Vanspor’u Anlatıyor -3-
Büyük Kaptan, Efsane Vanspor’u Anlatıyor -2-
Büyük Kaptan, Efsane Vanspor’u Anlatıyor -1-
Van Kütüğüne Yeni Bir Eser ''Dünyada Van''
Avm değil kent üniversitesi
Evinde Kazanmak Herşeydir!
Bir hayatın öğrettikleri
Bu Yazın Yeni Trendi Vangölü Ekspresi Olsun!
Kongrenin Ardından
Van Uluslararası Tarım Bilimleri Kongresine Doğru
İkiyüzlü Federasyon
Bu takıma bir ağabey gerekli!
Tarih tekerrür edecek mi?
Van Gölü'ne Yüzyılın Projesi
Kan kardeşlerin hüzünlü hikâyesi
Hakemin çabası yetmedi!
Türkiye Kupası büyüklere peşkeş mi çekiliyor?
Altın Markamız: Nur Tatar
41 Yaş, Üç Darbe Bir Muhtıra
Terörün Panzehiri: Futbol
Bir Başarı Hikâyesi: Cevdet Uzunköprü
Van'daki törenin ardından…
Vangölü etrafında bir gezinti
YİNE BAŞARDINIZ!
Adliye ve Sağlık Çalışanlarının Dramı
Yaşar Kemal’i Anlamak
Geçmişten Bugüne Van’ın TFF ile İmtihanı
Gevaş’ta Tarih Kurtuluyor
Belediyenin Futbol Çıkmazı
Ceviz Çalıştayı Van’a Vizyon Katacak
Karçın Mevsimi
Başbakan’dan son istek
Dünya kupasında dört vansporlu
Yönetilemeyen Kulüp B.Vanspor
Zenginlik Van’da cevizle yeşersin!
Van Futboluna Yeni Bir Soluk 1974 Vanspor Kulübü
Öteki Gündemin Değişmeyen Başkenti Van
İstanbul’da Van Kahvaltısı!
İlk yarının ardından
B.Vanspor zevk verdi (Gölcükspor- B.Vanspor Maçı İzlenimleri)
İstanbulspor-BelediyeVanspor maç izlenimleri
B.Vanspor Uzatmalarda Yıkıldı
KUPA BEYİ B.VANSPOR
Siirt, Bitlis, Van…
Van basınında bir ilk
Bir Cesur Yürek Aranıyor
Eski Van'da Bir Gezinti
Ricciardone'nin Van ziyaretinin ardından
Huzuru Arayan Memleketim
Yukarı Denizin Son Umudu Başbakan
Bitmeyen Senfoni; Sahil Yolu Projesi
Tanrı İstemezse Yaprak Düşmezmiş...
B.Vanspor'un Umudu U-17'ler
Van'a Yeni Üniversiteler...
Büyük Şehir'e Logo, Van Kedisi Olmalı!
Orhangazi B.Vanspor maçı!
Futbolda Hırs Her Zaman Kazandırmaz!
Van çağı başlıyor...
İpekyolu Fuarı
B.Vanspor'a Coşku Gerek!
Olimpiyat Şerefimiz; Nur TATAR
Van turizmine dair...
Bir Vanspor vardı (3)
Bir Vanspor vardı (2)
Bir Vanspor vardı... (1)
Şimdi Bahçesaray zamanı!
Endemik Zenginliğimiz " VAN BALIĞI"
Alkışlar B.Vanspor'a
BÜYÜK ŞEHİRE BÜYÜK STAT YAKIŞIR!
BU SPORCULAR VAN'IN YÜZAKI OLDU
VAN'I "DÖRT T" KURTARIR!
ÖNCE VAN KEDİSİ ŞİMDİ VAN GÖLÜ!
DEPREMZEDE KİRACILAR
Haber Yazılımı