Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

Yazı Detayı
27 Ekim 2019 - Pazar 17:19
 
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; Osmanlı Devletinin güç kaybetmesi sonucunda tabiiyetinde yaşayan farklı etnik, dini veya mezhebi özelliklere sahip olan (Yunan, Bulgar, Sırp, Arnavut, Ermeni, Arap vs.) halklar kendi devletlerini kurma çabası içine girmişler. Yüzlerce yıldır beraber yaşadıkları Müslüman halkları da Anadolu'ya göç etmeye zorlamışlar. Anadolu; Osmanlı Devletinin idaresinden çıkan bölgelerden gelen muhacirlerle dolup taşmış. Kırım Türkleri, Çerkezler, Lazlar, Abazalar,  Ahıskalılar, Dağıstanlılar, Balkan halkları ve daha nice Müslüman halklar Anadolu'ya muhacir olarak gelmek zorunda kalmışlar.                                    

Emperyalist güçler Osmanlı coğrafyasındaki bu ayrılıkçı gelişmeleri desteklemişler. Ayrılıkçı hareketlerin fikri alt yapılanmasında ve sahada uygulanmasında gerekli olan askeri ve diplomatik desteği esirgememişler. Sonuçta Osmanlı coğrafyasını parçalamış ve altmışın üzerinde devlet oluşmasını sağlamışlar. Bu bölücü çabalarını Anadolu'da da uygulamaya çalışmışlar.

Ruslar ve müttefikleri; Anadolu'da bir Ermenistan'ın kurulamayacağı ihtimaline karşı Kafkaslarda bir Ermenistan oluşturmanın ön hazırlıklarını yapmışlar.1850'lerden başlayarak Erivan civarında yaşayan Müslüman halkları Anadolu'ya göçe zorlamış, Anadolu'da yaşayan Ermenileri de Erivan civarına göçe özendirmişler. O bölgede Ermeni nüfusun artmasını, Müslüman nüfusun azalmasını sağlamışlar. Sonuçta; Anadolu'da bir Ermenistan kurduramasalar da güney Kafkasya da bir Ermenistan teşkil etmişler. . Osmanlı Devleti emperyalistlerin bu tasarrufuna engel olamamış.    

Anadolu'nun batısında, İngilizlerin aklı ve desteği ile Anadolu Rumlarını Yunanistan'a bağlamak amacıyla Yunan ordusu tarafından yapılan askeri hareket başarılı olamamış. Bunun sonucunda Anadolu Rumları geri çekilen Yunan ordusu ile beraber Yunanistan'a dönmek zorunda kalmışlar. Bu göç Yunan ordusunun çekilmesinden sonra da yapılan mübadele anlaşması ile birkaç yıl daha devam etmiş. Anadolu Hıristiyanları Balkanlara, Balkanlardaki Müslüman ahali Anadolu'ya göçmüş.                                                                                                                                                                                      

 Van'ımızın Ruslar ve Ermeni çeteleri tarafından işgal edildiği 1915 yılında muhacirlik zirve yapmış. Van'da yaşayan Türkler ve Kürtler Anadolu'nun iç kısımlarına göçmüşler. Bir kısmı da( o dönem bizim toprağımız olan) Irak ve Suriye bölgelerine göçmüşler. Van işgalden kurtarıldıktan sonra, sağ kalabilen ve imkân bulan Vanlılar üç yıllık muhaceretten sonra Van'a dönmeye başlamışlar.                                                                                                                                                                       

Van; Rus ve Ermeni işgalinden kurtarıldıktan sonra da, Ermeniler Van'da yaşayamaz olmuş ve bu günkü Ermenistan'a göç etmişler. Ermenilerin devlet kurma mücadelesinde onlara yardım eden Yezidiler Ermenilerle beraber Ermenistan'a gitmişler. Nesturiler; İran, Irak ve Suriye'ye göç etmek zorunda kalmışlar.

 Kısacası muhacirlik Anadolu topraklarının yazgısı olmuş. Bu muhaceretten ilimiz de fazlasıyla nasibini almış. Onun için Vanlılar muhaceret kelimesinin söylendiği kadar kolay yaşanmadığını, anneyi evladından, bacıyı kardeşinden ettiğini, aileleri ayırdığını, açlık, yokluk, hastalık ve ölümü çağrıştırdığını iyi bilirler. Seferberliği yaşamış büyüklerimizin deyimi ile "Allah o günleri bir daha yaşatmasın. "Allah devlete ve millete zeval vermesin."diyelim…       

                                                       

1821-1922 yıllarında Anadolu'da, Kafkaslarda ve Balkanlarda yaşanan bu muhacereti en iyi işleyen kitaplardan biri de Justın Mc Cartyh'nin "Ölüm ve Sürgün" isimli kitabıdır. Kitabın yazarının olaylara müdahil birçok devletin arşiv belgelerinden faydalanması kitabı da daha kıymetli kılmıştır. Dönemin olaylarının, neden ve sonuçlarını tamamen belgelere dayalı olarak anlatmıştır.                                                                                                   

Kitapta Van'daki olaylar ve muhaceretten da bahsedilmiştir. Muhacir olan Vanlıların yollarının Ermeni çeteleri tarafından kesilip katledildikleri belgelerle anlatılmıştır. Hatta Ermeni çetelerinin, Van'dan Hakkâri yönüne doğru kaçmaya çalışan 300 kadar Yahudi'yi de katlettiklerinden bahsedilmiştir.

" Ölüm ve Sürgün" kitabının yazarı Justın Mc Carthy, Louisville Üniversitesinde tarih bölümünde profesör olarak görev yapmaya devam etmektedir. Balkanlar ve Ortadoğu üzerine yaptığı çalışmalarla dünyaca tanınan ve kabul gören bir tarihçidir. Kitap Fatma Sarıkaya tarafından Türkçeye tercüme edilmiş ve 402 sayfadan ibarettir. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu; Türk Tarih Kurumu Yayınları tarafından 2014 yılında Ankara'da basılmıştır.                                                                                    

1821-1922 yılları arasında hem ilimiz hem de Anadolu, Balkanlar ve Kafkasya'daki göç ve sürgünleri merak eden herkesin okuması gereken bir kitap olduğunu belirtmek isterim...

Kalın sağlıcakla…

 
Etiketler: Ölüm, ve, sürgün, Osmanlı, Müslümanlarının, etnik, kıyımı, (1821-1922),
Yorumlar
Diğer Yazılar
ALİ İHSAN SABİS HARP HATIRALARIM BİRİNCİ DÜNYA HARBİ
KİLİM
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
Van Kent Araştırmaları
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
Doğu Anadolu ve Urartular
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
Van yatırları ve menkıbeleri
Van Mutfak Kültürü
Van Efsaneleri
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
Van Demek Vatan Demek
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Van Tarihi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Çeşitli Yönleriyle Van
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı