Error

An Error Was Encountered

The action you have requested is not allowed.

Yazı Detayı
08 Eylül 2019 - Pazar 19:27
 
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; bu hafta sizlere Prof.Dr. Cemalettin Taşkıran'ın yazmış olduğu "Van'da Ermeni Devleti Denemesi" isimli kitabı tanıtmaya çalışacağım. Kitabın tamamen arşiv belgelerine dayandırılarak yazılmış olduğunu belirtmek isterim.

Bilindiği üzere 1800'lü yıllarda ortaya çıkan ve 1.Dünya Harbi döneminde doruk yapan, Müslüman ve Ermenilerin onulmaz acılar yaşamasına neden olan Ermeni Meselesi, günümüzde de gündem oluşturmaktadır. Özellikle devletimizin dış ilişkilerinde krizlere sebep olmakta, Avrupa parlamentolarında istismar edilmektedir. Oysaki arşiv belgeleri incelendiğinde konunun istismara açık olmadığı ayan beyan ortadadır. Birinci Cihan Harbi öncesinden başlayarak neredeyse gün gün konu ile ilgili yazılar Devlet Arşivlerinde bulunmaktadır. Bu belgeler incelenip kamuoyunun bilgisine sunuldukça mesele daha da aydınlanmaktadır. Gönül istiyor ki konuya müdahil devletler de arşivlerini araştırmacıların çalışmalarına açmış olsunlar. Tarihi gerçekleri duygulara dayalı ve kulaktan dolma bilgilerle değil de akıl ve muhakeme ile değerlendirilme şansımız artsın.

Meseleye aklıselim ve samimiyet ile yaklaşarak, yaşanmışlıkları olduğu gibi kabul ederek, acılarımızı yüreğimize gömerek yaklaşmalıyız. Sarabildiğimiz oranda birbirimizin yarasını sarmaya gayret etmeliyiz. Bu meseleyi, Ermeni ve Müslüman halkın büyük acılar yaşamasına vesile olan Avrupalıların ve Taşnakların tekelinden kurtarmalıyız.        

                               

Kitapta, Rusların Van'ı işgalinden önce Kafkaslardan gelen militanların öncülüğünde Ermeni Taşnakların Van merkezini işgal ettikleri anlatılıyor. Van Valisi Cevdet Bey'in Osmanlı Genel Kurmayına 22 Nisan 1915'te yazdığı bir telgrafta Van'da yaşanan çatışmalardan şöyle bahsediliyor:

"Bugün müsademe(çatışma)şiddetle devam etti. Arz olunduğu veçhile kaleye hücum için komitece şehrin ve köylülerin en muharip efradının intihap olunduğu(en savaşçı bireylerinden seçildiği)anlaşılan ve 700 kadar tahmin edilen iç şehir ihtilalcılarıyla bizzat uğraşmak üzere kaleye gittim. Venezuellalı Nokalis Efendi de o sırada geldi ve yanımda çalıştı. Bir kaç gün de bu asilerle uğraşmak üzere burada kalacaktır. Bütün gayrete rağmen haneler dâhilinde mahfuz siper yapan ve pek ziyade faaliyet göstererek kasabanın mühim bir kısmını ateşe veren asileri işgal ettikleri mahallelerin umumundan çıkararak tepelemek mümkün olamadı. Maahaza (bununla birlikte)etraftan kuvvet gelmeye başladı. Daha şiddetle taarruz ediyoruz."

Telgraftan da anlaşıldığı gibi Taşnaklar saldırı halindeler,silahsız ve masum değiller…..

Kitapta Van'ın işgali ile alakalı olarak Rus Gazetesi "Outroyouga de Rostow"un 142.sayısında Seferyan imzası ile çıkan bir belge  paylaşılıyor. Bu belgede Ermeni Taşnaklarının vatandaşı oldukları Osmanlı Devletine karşı kimlerle beraber hareket ettikleri anlaşılıyor. Kitaba adını veren cümleye atfen bu yazıdan bir paragrafı sizlerle paylaşmayı uygun buluyorum:                                                                                                                                                              

"Ermeni milletinin yüzyıllar boyunca mücadele ettiği ve kan akıttığı hürriyet aşkı ve ideali nihayet Rus ordusu sayesinde gerçekleşecek. Fakat yıllardan beri yazılan, tartışılan Ermeni meselesi nihayet çözülmüş olacak mı? Hiç şüphesiz ki evet! Rus ordusunun gayretleri, Ermeni askerlerinin gözü pekliği ve cesareti, İngilizlerle, Fransızların işbirliği, kurtuluşun büyük çabasının başlangıcıdır. Tanrı onları daima başarılı kılsın! Van bölgesi barbar Türklerin ve Müslümanların boyunduruğundan kurtuldu ve bundan böyle bir Rus general-vali tarafından yönetilecek. Van'ın kahramanı Aram bu göreve atandı" diyor.

Ancak evdeki hesabın pazara uymadığını bugün görüyoruz.

 Anlaşılan Ruslar, Amerikalılar, İngilizler, Fransızlar ve Ermeni Taşnakları el ele kol kola vererek bu coğrafyayı kendi istekleri doğrultusunda şekillendirmeye çalıştılar. Ancak başaramadılar. Fakat bu heveslerinin sonucunda hem Ermeni halkına hem de bizlere telafisi mümkün olmayan acılar yaşattılar. Aynı güç odaklarının bu gün de oyuna yeni aktörler katarak coğrafyamızda at oynattığını biliyoruz. Ancak aynı acıları yeniden yaşamaya niyetli olmadığımızı da belirtmekte fayda görüyorum.

Prof.Dr. Cemalettin Taşkıran Hocamızın "Van'da Ermeni Devleti Denemesi-Belgelerle-"isimli kitabı Platin Yayınları tarafından 2006 yılında piyasaya çıkmış ve 219 sayfadan ibarettir. Genel Kurmay ve Osmanlı arşiv belgelerinden faydalanılarak hazırlanmış olan kitap aynı zamanda yerli ve yabancı birçok kitap, dergi, gazete ve makalelerden de kaynak almıştır. Van'ımız ile ilgili birçok bilgi ve belge içeren bu kitabı okumayı tüm hemşerilerime tavsiye ediyorum.

Kalın sağlıcakla…

 
Etiketler: Van'da, Ermeni, Devleti, Denemesi, -Belgelerle-,
Yorumlar
Diğer Yazılar
ALİ İHSAN SABİS HARP HATIRALARIM BİRİNCİ DÜNYA HARBİ
KİLİM
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
Van Kent Araştırmaları
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
Doğu Anadolu ve Urartular
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
Van yatırları ve menkıbeleri
Van Mutfak Kültürü
Van Efsaneleri
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
Van Demek Vatan Demek
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Van Tarihi
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
Kazım Karabekir Hayatım
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
Egido'nun hazin sonu
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
Beş Türk Eyaletine Doğru
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
Ah Tamara
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
Doğunun Yıldızı Van
Sefername
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
Çeşitli Yönleriyle Van
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
Bizim Eller Van
Ermeni Dosyası
Zavallı bir kuşun feryadı
Şark Yıldızı
Sona
Seyahatname-i Hudud
Türkiye'de Ermeni Meselesi
Urartu Tarihi ve Kültürü
Tarihi hakikatler
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
1915 Van'da Ermeni İsyanı
Sadettin Paşa'nın Anıları
Van konulu kitaplar
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı